Домой Анатолий Санотенко Як Прынцып Белы дом браў

Як Прынцып Белы дом браў

(Глава рамана «Надзвычайныя прыгоды Вацлава Прынцыпу, або –  Бабруйск і яго жЫвёлы»)

Чытаць па-руску: http://babruysk.by/kak-princip-belyj-dom-bral/

Анатоль Санаценка, раман

Была ў жыцці Прынцыпу – тады яшчэ маладога рэдактара – адна гісторыя, якую не схаваць ад пільных вачэй мадам Мнемозины, і пра якую Вацлаў Сігізмундавіч успамінаў цяпер з некаторай прыемнасцю.

Справа была ў пачатку кастрычніка 1993 года, у першыя месяцы знаходжаньня Вацлава Сігізмундавічы ў Бабруйску.

У Маскве ў той дзень штурмавалі тамтэйшы «Белы дом», а Прынцып – такі ж, але – у Бабруйску.
Ну, супала так, і ніхто не вінаваты, супакойцеся.

Часы тады былі яшчэ вольныя – без усялякіх там ідэалагічных загагулінаў і іншых рэпрэсій. Яшчэ да першых (і апошніх) прэзідэнцкіх выбараў.

Напрыклад, можна было свабодна адкрыць сваю справу. Або вось – праект якой-небудзь грамадскі замуціць. Без, так бы мовіць, «усялякіх».

Ніхто не крычаў: дзе дазвол? не маеце права! імем нашага Тарабарскага караля – забараняем вам!.. Ну, і гэтак далей і да таго падобнае – таксама ніхто не крычаў.

Вось Прынцып і скарыстаўся сітуацыяй.

Ён такі – Прынцып. А вы як хацелі?

Вацлаў Сігізмундавіч тады быў заклапочаны стварэннем у Бабруйску творчага асяроддзя – для паэтаў там усялякіх, празаікаў, мастакоў… Прыдумаў Літаратурна-мастацкую майстэрню, стаў людзей інфармаваць-збіраць… І тут – запрашаюць яго ў гарвыканкам. Не, не па той нагодзе, па якую вы зараз падумалі. А зусім не па той – што вы! Па добрай нават нагодзе! Мы ж ужо вас папярэджвалі – часы тады былі іншыя. Хоць і нядоўга…

Увогуле, тамтэйшы кіраўнік грамадскай моладзевай арганізацыі, якая па старой звычцы знаходзілася яшчэ пры гарвыканкаме, таксама шукаў – як і Прынцып – актыўных людзей. Для дапамогі яму ў яго грамадскай працы.

Прынцып не хацеў ісці – усё ж такі гарвыканкам, раней там камсамолія ўсялякая засядала, што ўсё ордэны Леніна на сябе лічыла, а потым, падчас Перабудовы, так актыўна ў камерцыю панеслася, што аж пяткі зазіхацелі! Як за дэфіцытам!

Але яго, Вацлава Сігізмундавічы нашага, угаварылі ўсё-ткі схадзіць на агульны сход: маўляў, што ад вас ўбудзе?

Ну, пайшоў.

Спачатку не спадабалася – шмат падазрона актыўных маладых людзей, шмат шуму з нічога… Але, прыгледзеўшыся, зразумеў: слава табе, як той казаў, Госпадзе, – сапраўды, няма тут ніякай камуністычнай або посткамуністычнай ідэалогі… Ініцыятывы, ініцыятывы, ініцыятывы… Проста – клуб нейкі па інтарэсам. Бывае ж такое! (А тады – было, у трэці раз гаворым).

Добра, чорт з вамі, дапамагу вам у гэтым пачынанні, пра яке вы кажаце мне, – выпуску газеты для моладзі, – падумаў Прынцып і перайшоў на ручной рэжым кіравання справай.
І ўсё ж з газетай – у выніку – неяк не заладзілася. Нягледзячы на ​​тое, што прынцыпы яе стварэння Прынцыпу, у прынцыпе, былі вядомыя.

Але грошай «на моладзь», якую, само сабой, не задушыш і ня заб’еш, у гарвыканкаме ўсё ж «не знайшлі».

Праўда, няма ліха без дабра, ды і з паршывай авечкі, хоць поўсці клок, – даведаўшыся пра «літаратурна-мастацкае» пачынанне Прынцыпа, і пра тое, што ён шукае сабе памяшканне, «кіраўніцтва моладзі» прапанавала яму вось якау справу: правесці першую, «усталявальную», сустрэчу – не паверыце: у гарвыканкаме, у кабінеце абезідэалагізаванай, так бы мовіць, стоадсоткавай моладзі.

«Дык гэта ж  у нядзелю!» – сказаў ён. «Ну і што!» – адказалі яму.

Вацлаў Сігізмундавіч спачатку падумаў: да ну яго, трымаеце мяне, усясьвятыя,  чорнага сабаку ня адмыеш за дзякуй, – і да таго падобнае. А потым – чорт, мабыць, яго паблытаў. Добра, вырашыў ён,  вы прапанавалі – я пагадзіўся.

Увогуле, прызначылі адкрыццё Літаратурна-мастацкай майстэрні на першым паверсе бабруйскага гарвыканкама, у кабінеце, дзе гэтая моладзь тады засядала, то бок – «партызаніла». Дакладны адрас: пачатак 90-х, кабінет нумар 101…

Праблемы пачаліся адразу ж. Не адыходзячы, як той казаў, ад касы.

Па-першае, «лепшы сябар моладзі», кіраўнік арганізацыі, з’ехаў у самы адказны момант на радзіму (а быў ён не з гэтых месцаў, не з гэтых).

Так-с – напружыўся Прынцып – трэба прадухіліць… То бок – зрыў нашых планаў… Ведаем, мы гэтых выканкамаўскіх «завадатараў» – не надзейныя яны людцы, вой не надзейныя!

І пайшоў тады Прынцып да загадчыцы агульным аддзелам гарвыканкаму – Людміле-прамень-святла-Мікалаеўне, і меў з ёй гутарку прыязную.

І было сказана яму Людмілай-прамень-святла-Мікалаеўнай: добра, Вацлаў Сігізмундавіч, запускайце вашых людзей; будзе вам дадзена грамата спецыяльная, – у сэнсе: пакінута цыдулка на вахце. Каб вас, баярына Вацлава Сігізмундавічы, прапусцілі б у церам наш, з усёй павагай і пашанай. Нягледзячы на ​​нядзелю і наогул – выхадны, ведаеце, дзень.

Слава, слава вам, Людміла-прамень-святла-Мікалаеўна!..

Ну, здарыўся прызначаны дзень, прыйшоў Прынцып да гарвыканкама: людзі ўжо з нагі на нагу ля дзьвярэй пераступаюць, а ўнутр іх не ніхто пускае…

Што за насланнё? Ня пабаімся гэтага слова – гістарычны кагнітыўны дысананс?

Абяцана жа! Выміце і пакладзіце. Гэта значыць – адкрыйце… зараз жа… Расхініце ваш рай… вашыя рай-гарвыканкамаўскія дзверы!

Але ахоўнік гарвыканкама, чалавек усходняга тыпу (Шамбала! Шамбала!), ад падазрэння з яшчэ больш  звужанымі вачыма, які відавочна толькі што выскачыў з пасляпаўднёвага сну (фонам гучыць музыка Дэбюсі), нічога не ведаў і ведаць, увогуле-то, не хацеў.

Няма ніякай запіскі, маўляў, і ўсё тут! Ідзіце, маўляў, туды, адкуль прыйшлі. Можна – лесам. Або вось – гарадскім паркам.

Я жа ведаў, што не трэба звязвацца з гэтымі пераробленымі камсамольцамі,  разам з гарвыканкамам, – раздражнёна думаў Вацлаў Сігізмундавіч, стоячы у коле людзей, што прыйшлі па яго аб’яве…

«Чорт бы вас пабраў, дарагія мае», – прамовіў сам сабе Прынцып і пачаў зноў барабаніць у шкляныя дзверы, каб – растлумачыць, пераканаць …

На яго шчасце, да іх падышоў работнік аддзела культуры гарвыканкама. Ён жа – паэт, ён жа – аўтар-выканаўца песень, – светлавалосы, з некамсамольскімі рысамі твару чалавек, якога дзяжурны добра ведаў.

Пад сваё даручальніцтва і адказнасць чалавек-паэт дамовіўся, каб іх прапусцілі.

Увогуле, наспяваючага канфузу не здарылася, прэзентацыя Майстэрні – прайшла. І  прайшла цалкам паспяхова.

Вацлаў Сігізмундавіч  – калі ў цэлым – быў задаволены. Ну, а ў дэталі мы ўдавацца не будзем. Кажуць, у іх д’ябал крыецца.

Галоўнае было зроблена: «Белы дом» – «узяты», Майстэрня – адкрылася…

А ўвечары, уключыўшы за святочным сталом тэлевізар, Прынцып пачуў, што пачаўся штурм Белага дома ў Маскве. Сітуацыя крыху таго  – дэжа вю.

Але Бабруйск усё ж быў першым. І больш станоўчы ў гэтым сэнсе…