Домой Анатолий Санотенко ПРЫГАЖУНЯ З РУДЫМІ ВАЛАСАМІ

ПРЫГАЖУНЯ З РУДЫМІ ВАЛАСАМІ

Гіём Апалінэр

                                            (УЛАДЗІМІР  КАСТРАВІЦКІ*)

Працяг Літаратурнага марафона імя Апалінэра (пачатак –17-га верасня):  http://babruysk.by/litaraturny-marafon-imya-giyoma-apalinera/

Гіём Апалінэр, вершы, пераклад, Анатоль Санаценка
Апалінэр і Жаклін на тэрасе дома №202, што на бульвары Сэн-Жэрмэн, 1917 ці 1918

 

З кнігі «Каліграмы»

 

        ПРЫГАЖУНЯ З РУДЫМІ ВАЛАСАМІ**  

Вось я тут перад вамі як ёсць поўны пэўнага сэнсу

Мне вядома ўсё аб жыцці

і аб смерці я ведаю тое што здольныя ведаць жывыя

Я ёсць той хто спазнаў і горыч і радасць любові

Той што часам умеў навязаць меркаванні свае й ідэі

Ведае мовы чужыя

Нямала паездзіў па свеце

Хто пабачыў вайну ў артылерыі а таксама ў пяхоце

Быў паранены ў галаву й трэпанаваны пад хлараформам

Страціў лепшых сяброў у жудаснай бітвах

Пра старое і новае я ведаю столькі, колькі можа ведаць адзін чалавек

Але зараз я клапачуся не аб вайне

Што ідзе паміж намі сябры і за нас.

Мае думкі аб сварцы працяглай

Між традыцыяй і адкрыццём

Між парадкам і невядомым

 

Вы чые вусны створаны па вобразу Божаму

Вы чые словы увасабленне парадку

Калі ласка будзьце паблажлівыя

Параўноўваючы нас з узорам парадку

Нас хто ўсюды шукае невядомае й Навізну

 

Мы ня ворагі вашы

Мы хочам даць вам вялізныя дзіўныя землі

Дзе квітнеючую таямніцу знойдзе той хто шукае яе

Дзе ёсць новыя светлыя колеры што дагэтуль ня бачыў ніхто

Дзіўных з’яў і фантомаў вялікае мноства

Што дагэтуль чакаюць увасаблення

Мы імкнемся спасцігнуць гэты край дабрыні дзе пануе маўчанне

Гэты час які можна прагнаць і прымусіць зноўку вярнуцца

Крыху літасці да нас змагаемся мы на межах

Будучыні і бяскрайняй прасторы

Літасці да нашых памылак літасці да нашых грахоў

 

Зноўку лета вакол і  жорсткасць ў зеніце

І памерла мая маладосць падобна вясне

Вось палае мой розум глядзіце глядзіце

Я наяве чакаю і ў сне

Каб ісці мне за ёй куды б не ішла

За каханнем маім нябесным свяцілам

Што прыходзіць і вабіць як ёй уласціва

Але радасць мая вось яшчэ адно дзіва

Вобраз мілы рудой прыгажуні яна прыняла

 

Валасы выглядаюць як золата

Як маланкі прыгожай полымя

Ці як водбліск яе на ружах

Што з вясны квітнеюць да сцюжы

 

Што ж смейцеся людзі з мяне

Чужыя і блізкія мне смейцеся

Бо на свеце ёсць шмат такіх рэчаў пра якія сказаць не змагу

І шмат ёсць такога пра што вы самі сказаць не дасце

Крыху літасці да мяне

 

 

LA JOLIE ROUSSE

Me voici devant tous un homme plein de sens
Connaissant la vie et de la mort ce qu’un vivant peut connaître
Ayant éprouvé les douleurs et les joies de l’amour
Ayant su quelquefois imposer ses idées
Connaissant plusieurs langages
Ayant pas mal voyagé
Ayant vu la guerre dans l’Artillerie et l’Infanterie
Blessé à la tête trépané sous le chloroforme
Ayant perdu ses meilleurs amis dans l’effroyable lutte
Je sais d’ancien et de nouveau autant qu’un homme seul pourrait des deux savoir
Et sans m’inquiéter aujourd’hui de cette guerre
Entre nous et pour nous mes amis
Je juge cette longue querelle de la tradition et de l’invention
De l’Ordre et de l’Aventure

Vous dont la bouche est faite à l’image de celle de Dieu
Bouche qui est l’ordre même
Soyez indulgents quand vous nous comparez
À ceux qui furent la perfection de l’ordre
Nous qui quêtons partout l’aventure

Nous ne sommes pas vos ennemis
Nous voulons vous donner de vastes et d’étranges domaines
Où le mystère en fleurs s’offre à qui veut le cueillir
II y a là des feux nouveaux des couleurs jamais vues
Mille phantasmes impondérables
Auxquels il faut donner de la réalité
Nous voulons explorer la bonté contrée énorme où tout se tait
Il y a aussi le temps qu’on peut chasser ou faire revenir
Pitié pour nous qui combattons toujours aux frontières
De l’illimité et de l’avenir
Pitié pour nos erreurs pitié pour nos péchés

Voici que vient l’été la saison violente
Et ma jeunesse est morte ainsi que le printemps
Soleil c’est le temps de la Raison ardente
Et j’attends
Pour la suivre toujours la forme noble et douce
Qu’elle prend afin que je l’aime seulement

Elle vient et m’attire ainsi qu’un fer l’aimant
Elle a l’aspect charmant
D’une adorable rousse

Ses cheveux sont d’or on dirait
Un bel éclair qui durerait
Ou ces flammes qui se pavanent
Dans les roses-thé qui se fanent

Mais riez riez de moi
Hommes de partout surtout gens d’ici
Car il y a tant de choses que je n’ose vous dire
Tant de choses que vous ne me laisseriez pas dire
Ayez pitié de moi

 

*Славуты французскі паэт Гіём Апалінэр (1880-1918) паходзіў з беларускага шляхетнага роду Кастравіцкіх. Яго маці Анжаліка Кастравіцкая была дачкой штабс-капітана расійскага войска Міхала-Апалінарыя Кастравіцкага, які ўдзельнічаў у паўстанні 1863 года. Родавы маёнтак Кастравіцкіх Дарожкавічы (Дзісненшчына) быў канфіскаваны пасля паўстання расійскім урадам. Дзед Апалінэра з сям’ёй эміграваў у Італію, дзе і нарадзіўся Апалінэр і дзе прайшло яго дзяцінства.

**Упершыню ў «Л’Эвантай», 15 сакавіка 1918, № 5

Верш прысвечаны Жаклін Кольб, будучай жонцы паэта.

Надрукавана ў кніге «Каліграмы», у раздзеле «Зорная галава».